Viết ra điều bí mật tốt cho tinh thần

Trong cuộc đời, ai cũng có, dù ít hay nhiều những điều bí mật. Bạn có thể nghĩ chỉ cần bí mật được chôn giấu, nó sẽ không để lại hậu quả gì. Nhưng trên thực tế, việc phải mang trong mình những bí mật “sống để dạ, chết mang theo” có thể làm tổn thương não. Viết ra những điều bí mật này sẽ là một trong những cách đơn giản giúp bạn cải thiện sức khỏe tâm thần.

Giữ bí mật gây tổn thương não

Theo các chuyên gia giải phẫu thần kinh, vỏ não trước trán chịu trách nhiệm ra quyết định, tư duy phức tạp và lừa dối. Khi giữ một bí mật, bạn sẽ tưởng tượng ra một loạt các kết quả xấu nhất, đó là vì vỏ não trước trán ổ mắt đang ra tín hiệu cho bạn biết giữ bí mật nguy hiểm như thế nào. Kết quả là bạn sẽ cáu kỉnh thường xuyên và trong một số trường hợp nghiêm trọng là khởi phát bệnh hoang tưởng.

Khi khởi phát bệnh hoang tưởng, cortisol, hoóc-môn stress gia tăng và gây ra nhiều ảnh hưởng tới cơ thể và não. Nó có thể ảnh hưởng tới trí nhớ, chuyển hóa, huyết áp và thậm chí phần não nơi phản ứng và tập trung sẽ bị kiểm soát.

Viết ra điều bí mật có thể “giải cứu” não

Sở dĩ chúng ta trở nên lo lắng khi giữ bí mật trong não là vì chúng ta đang nghĩ về chúng quá nhanh. Có nhiều suy nghĩ về hậu quả trong đầu và bạn không thể theo kịp chúng

Một trong những cách giải quyết là viết ra những bí mật này. Bằng cách viết ra những điều gây lo lắng, chúng ta có xu hướng nghĩ về nó lạc quan hơn

Mặc dù không có bằng chứng cụ thể để giải thích hiện tượng này nhưng có khả năng là do việc viết ra những bí mật có thể giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những điều khiến chúng ta lo lắng.

Viết như thế nào?

Làm thế nào để có thể cải thiện sức khỏe tinh thần của minh thông qua việc viết ra những cảm xúc. Khi viết, bạn nên tập trung vào những cảm nhận của bạn đối với sự việc thay vì cố gắng giải thích nguyên nhân nó xảy ra. Một bài viết trình bày cảm nghĩ sẽ mang lại kết quả tích cực.

Dưới đây là hướng dẫn cách viết:

1. Viết 20 phút/ngày trong 4 ngày liên tiếp

2. Viết về bí mật của bạn và nên là những vấn đề rất cá nhân và quan trọng.

3. Viết liên tục và không bận tâm tới chính tả, ngữ pháp hoặc dấu chấm câu. Luôn đặt bút trên giấy cho tới khi viết xong.

4. Chỉ viết cho bản thân, tuyệt đối tránh để người khác xem.

5. Tránh viết bất cứ điều gì có thể đẩy bạn tới tình trạng tiêu cực. Khi bạn rơi vào tình trạng này hãy ngừng viết và nghỉ một lát trước khi tiếp tục.

6. Bạn cảm thấy buồn và thất vọng khi bắt đầu bài tập này và điều đó là bình thường. Chỉ mất vài giờ, những cảm giác này sẽ giảm dần.

Ở bài tập này, bạn được khuyến khích để viết ra những cảm xúc thầm kín và chân thật nhất về những gì đã xảy ra và cần nhấn mạnh rằng những gì bạn viết ra là chỉ dành cho bạn. Hãy kiên nhẫn và tốt bụng với chính mình và nếu bạn lo sợ một người nào đó đọc được, hãy hủy nó ngay sau khi viết xong.

Một vài tuần sau, bạn nên viết ra cảm nhận về quá trình viết và việc nó giúp bạn nhận thấy tình trạng tốt hơn như thế nào. Chúng tôi tin rằng cách đơn giản này sẽ giúp bạn trở thành người điềm tĩnh hơn và có tinh thần lạc quan, vui vẻ hơn.

BS Nhật Nguyệt

(Theo Lifehack)

Cần chú ý gì khi dùng thuốc hen cho trẻ?

Gần đây, con tôi bị ho, thở khò khè, nhiều khi khó thở. Tôi cho cháu đi khám thì được bác sĩ chẩn đoán mắc bệnh hen phế quản và cho thuốc điều trị là salbutamol. Xin hỏi bác sĩ, khi dùng loại thuốc này cho con, tôi có cần chú ý gì đặc biệt không?

Nguyễn Thị Lan (Hòa Bình)

Khi dùng thuốc xịt trị hen suyễn cần tuân thủ tuyệt đối chỉ định của bác sĩ

Thuốc salbutamol là một thuốc giãn phế quản, có tác dụng làm giãn cơ trơn đường dẫn khí, giúp thông khí phổi, giảm bớt tình trạng đau tức ngực, thở khò khè và ho ở trẻ bị hen phế quản. Hiện nay có nhiều dược phẩm trên thị trường có chứa salbutamol với nhiều dạng bào chế như dung dịch hô hấp, bình xịt, bột xông hít... nhưng trẻ em thường được chỉ định dùng thuốc qua đường xông hít bằng miệng.

Để sử dụng thuốc hiệu quả và an toàn thì bạn nên tuân thủ tuyệt đối chỉ định của bác sĩ về số lần sử dụng trong ngày và liều lượng mỗi lần dùng. Trong quá trình dùng thuốc, bạn nên chú ý bảo quản thuốc ở nhiệt độ phòng, ở chỗ khô mát, tránh ánh sáng, không để thuốc trong phòng tắm hoặc nhà bếp, không đặt thuốc gần nơi nhiệt độ cao như bếp, bình nước nóng, thiết bị tản nhiệt... vì có thể gây nổ. Không được làm thủng phần kim loại của lọ thuốc do các thành phần trong thuốc đều được nén dưới áp suất. Không sử dụng thuốc hết hạn và nên dự phòng thuốc mới trong nhà ít nhất là hai ngày trước khi trẻ sử dụng hết bình thuốc trước.

Bên cạnh đó, bạn cần theo dõi, quan sát các tác dụng không mong muốn của thuốc như đau đầu, buồn nôn, nôn, khó ngủ, đau họng, khó nuốt, khô miệng, ho... và thông báo với bác sĩ nếu chúng gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của con bạn. Trong thư bạn không nói con bạn có được chỉ định dùng thuốc dự phòng hen kèm theo hay không, nhưng nếu có sử dụng thì bạn nên dùng salbutamol trước để mở thông đường dẫn khí giúp các thuốc dự phòng tiến vào sâu hơn trong phổi và cho hiệu quả tốt hơn.

Bạn cần chú ý không nên cho con dùng liều cao gấp đôi để bù lại liều bị quên và cần cho con khám định kỳ, có thể theo hẹn của bác sĩ để kiểm tra đáp ứng với salbutamol của con bạn. Nếu cần thiết, bác sĩ có thể phải điều chỉnh liều cho đến khi tìm được liều lượng phù hợp.

BS. Nguyễn Văn Đức

Viêm gan siêu vi C và các biến chứng thường gặp

Viêm gan siêu vi C là một bệnh lý mãn tính, nó làm suy mòn cơ thể con người một cách từ từ và nó trở thành căn bệnh nguy hiểm. Virút viêm gan C đã tồn tại nhiều thập kỷ qua mà không hề có bất cứ biểu hiện cụ thể nào trên gan. Tuy nhiên, trong quá trình phát triển và gây bệnh, virút viêm gan C tấn công, hủy hoại tế bào gan, khi gan bị hủy hoại thì xuất hiện các mô sẹo, từ đó dẫn đến các biến chứng như; xơ gan, suy gan và ung thư gan. Nếu hệ miễn dịch hoạt động kém thì có thể gây nên những biểu hiện của bệnh.

Các biến chứng

Xơ gan:

Theo các chuyên gia nghiên cứu về bệnh dịch, có khoảng 20% số người không được chữa trị khỏi viêm gan C sẽ bị xơ gan trong vòng 20 - 30 năm sau. Khi gan bị xơ, do virút viêm gan C gây ra sẽ làm tổn thương các tế bào khỏe mạnh tạo nên các vết sẹo và tạo nên những mô sợi. Chúng làm chậm dòng chảy của máu qua gan, gây ứ trệ máu trong các tĩnh mạch của hệ thống tiêu hóa. Ở giai đoạn đầu của xơ gan thường chỉ có những biểu hiện rất mơ hồ như: mệt mỏi, chán ăn hoặc đau nhẹ ở vùng bụng bên phải nhưng đôi khi không có bất cứ biểu hiện nào.

Suy gan:

Khi bị xơ gan do viêm gan C, nếu không được điều trị thì bệnh sẽ diễn tiến ngày càng nghiêm trọng hơn, bởi vì các mô sẹo do virút gây ra tiếp tục phát triển làm cho chức năng gan giảm đi, lâu dần dẫn đến suy gan. Suy gan được biểu hiện bởi các dấu hiệu rất nghiêm trọng như: vàng da, vàng mắt, đi tiểu giảm, chân tay bị sưng phù, cổ trướng, thay đổi tính cách.

Xơ gan và suy gan do virút viêm gan C là những biến chứng rất nghiêm trọng và việc điều trị kháng virút là việc làm vô cùng cần thiết và quan trọng để thải loại virút nhằm phòng tránh các biến chứng và khi đã bị xơ gan, suy gan thì việc ghép gan là phương pháp được khuyến khích áp dụng.

Lây nhiễm viêm gan C qua con đường truyền máu, đường tình dục và từ mẹ sang con

Ung thư gan:

Ngoài biến chứng xơ gan và suy gan virút viêm gan C còn gây nên ung thư gan. Khi bị nhiễm virút viêm gan C, thì nguy cơ bị ung thư sẽ gấp 12 lần so với những người không bị nhiễm và trên thực tế ung thư gan thường xảy ra ở những người bị xơ gan.

Bên cạnh đó, các yếu tố có tác dụng làm tăng nguy cơ bị ung thư gan do viêm gan C gồm lạm dụng bia rượu, hút thuốc, nhiễm HIV hay virút viêm gan b, béo phì, hàm lượng sắt trong gan cao.

Các biến chứng khác:

Virút viêm gan C ngoài việc tấn công và hủy hoại gan thì các biến chứng của bệnh còn gây ảnh hưởng đến các bộ phận và hệ thống khác trong cơ thể. Bởi vì trong khi nhiễm virút viêm gan C thì cơ thể hình thành kháng thể để chống lại, chính kháng thể này tạo ra những phản ứng gây ra các tác hại đến các cơ quan khác của cơ thể như thận bị tổn thương, tê, ngứa và đau do tổn thương dây thần kinh, đau khớp, da mẩn đỏ, loét. Ngoài ra, viêm gan siêu vi C cũng có thể làm tăng nguy cơ phát triển các bệnh khác bao gồm đái tháo đường, trầm cảm...

Xơ gan và suy gan do virút viêm gan C là những biến chứng rất nghiêm trọng

Hạn chế biến chứng thế nào?

Do chưa có vắcxin phòng ngừa viêm gan C nên việc phòng ngừa các con đường lây bệnh giữ vai trò quan trọng. Các con đường lây nhiễm viêm gan C như qua con đường truyền máu, đường tình dục và từ mẹ sang con. Chúng ta cần bảo vệ chính bản thân mình cũng như bảo vệ cho những người xung quanh khỏi nguy cơ lây nhiễm bệnh.

Khi bị nhiễm virút viêm gan C, thì nguy cơ bị ung thư gan sẽ gấp 12 lần so với những người không bị nhiễm

Khi không may bị mắc viêm gan C, người bệnh không quá lo lắng mà cần đến bệnh viện hoặc các trung tâm y tế để được khám, tư vấn và điều trị kịp thời. Người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt liệu pháp điều trị không nên bỏ cuộc.

Do đặc tính của bệnh viêm gan C là âm thầm, không gây cho người bệnh biểu hiện gì cụ thể cho nên tốt nhất là kiểm tra sức khỏe định kỳ để có thể phát hiện bệnh sớm vì càng phát hiện sớm thì cơ hội khỏi bệnh càng cao.

BS. HỒ VĂN CƯNG

Điều gì xảy ra khi tuổi thọ con người đạt ngưỡng 130?

Ước mơ trẻ mãi không già sẽ trở thành hiện thực?

Truyền thuyết và thần thoại cổ đại đã từng lan truyền về ước muốn trẻ mãi không già của các vị thần. Ví dụ, Zeus (thần Dớt) đã được yêu cầu ban cho hoàng tử Tithonus trường thọ đời đời, nhưng điều này đã không đạt được và cuối cùng Tithonus đã già đi và héo mòn. Ước muốn về sự bất tử thường được đề cập trong văn học, nghệ thuật, Chẳng hạn cuốn tiểu thuyết đầy kịch tính của Simone de Beauvoir, All Men Are Mortal (Mọi người đàn ông đều bất tử), đã đề cập về một người đàn ông Italia thế kỷ 13, Fosca kể về sự bất tử của ông cho một nữ diễn viên hồi thế kỷ 19 nghe. Fosca ước muốn sức mạnh, tiền bạc, gia đình và tình yêu nhưng chính sự bất tử lại phá hủy mọi thứ. Kết thúc câu chuyện, Fosca cho rằng mọi thứ đều có giới hạn của nó, nói cách khác, con người chỉ nên ước mơ tới tuổi thọ cao chứ không hề có chuyện bất tử.

Sau hàng ngàn năm tìm kiếm Chén Thánh (công cụ mà Chúa Jesus sử dụng tại Bữa tiệc biệt ly, nghe đồn nó chứa đựng nhiều sức mạnh và quyền lực vô biên) không nghỉ và không mang lại kết quả, sự hấp dẫn của sự bất tử đã không còn sức hấp dẫn nên người ta đã tìm đến với nhiều thực tế hơn. Tiên phong có giải pháp lạnh đông cơ thể để có cơ may hồi sinh trở lại sau nhiều thế kỷ. Giáo sư Robert Ettinger ở ĐH Michigan, Mỹ, là người đã đề xuất kỹ luật lạnh đông cryonics trong nghiên cứu mang tên The Prospect of Immortality (Triển vọng bất tử) cho rằng con người có thể đảo ngược được cái chết. Năm 2011, Ettinger đã qua đời, xác ông được bảo quản tại Viện Cryonics ở Michigan cùng với mẹ và hai bà vợ của mình trong một chiếc bình kim loại, nhiệt độ lúc nào cũng -1960C. Nhiều người tin rằng thay vì bất tử, nhờ khoa học phát triển tuổi thọ con người sẽ được nâng cao. Bằng chứng, trong vòng vài thế kỷ trở lại đây, tuổi thọ con người đã được cải thiện đáng kể. Ví dụ, trong thế kỷ 20 tuổi thọ trung bình đã đạt tới ngưỡng 70 mà vẫn khỏe mạnh.

Kỹ luật lạnh đông cryonics giúp con người có cơ hội tái thế

Tuổi thọ tương lai của con người sẽ là bao nhiêu?

Trước thế kỷ 19, tỉ lệ người chết trẻ cao hơn nhiều so với hiện nay, tình yêu hôn nhân chỉ đạt tối đa 10 - 20 năm, nhưng từ năm 1840, tuổi thọ trung bình đã tăng khoảng 3 tháng mỗi năm. Vì vậy, mỗi năm một người sẽ sống lâu hơn ba tháng so với những người sinh ra một năm trước đó. Thụy Điển một trong những quốc gia giữ được hồ sơ nhân khẩu học rất tốt, tài liệu cho thấy tuổi thọ phụ nữ năm 1840 là 45 nhưng đến nay tuổi thọ của họ đã tăng tới 83.

Tuổi thọ con người phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có yếu tố môi trường và dinh dưỡng

Tuổi thọ giữa các vùng cũng có sự khác biệt, ví dụ người sinh ra ở Ma-rốc cuộc sống hoàn toàn khác với ngườiCanada. Hay ở Sierra Leone và Nhật Bản hoàn toàn khác nhau. Tại Sierra Leone tuổi thọ trung bình là 50,1 năm còn ở Nhật lại cao tới 83,7 năm vì vậy giới nhân khẩu học tin rằng với những đột phá khoa học và y học cùng với những thay đổi về lối sống, tuổi thọ con người có thể vượt qua ngưỡng 100. Năm 2013, Trung tâm nghiên cứu Pew (PRC) đã khảo sát hàng ngàn người Mỹ và phát hiện thấy ước muốn sống lâu không rõ ràng. 1/3 không muốn sống tới 80, và 56% nói rằng họ không muốn sống tới 120 tuổi, chỉ có 8% muốn sống hơn 100 tuổi. Tại sao con người lại không muốn sống lâu hơn, câu hỏi chứa đựng nhiều bí ẩn PRC vẫn chưa giải thích được.

Hiệu ứng tiêu cực khi con người sống thọ hơn?

Câu chuyện của hoàng tử người Hy Lạp Tithonus như đề cập ở trên đã không trường thọ vĩnh cửu mà thay vào đó, phát triển theo quy luật già nua, héo mòn. Từ bài học này, người Hy Lạp cổ đại nhận ra rằng, sự bất tử không có giá trị nếu con người không có sức khỏe và hạnh phúc. Lão hóa nói chung liên quan đến sự thoái hóa sức khỏe, sự mất cân bằng thể chất, chính điều này khiến mọi người không muốn sống lâu. Ngoài ra còn phải kể đến các yếu tố khách quan như hôn nhân, kinh tế, con cái và các mối quan hệ xã hội khác, nhất là trong bối cảnh cuộc sống hôn nhân đang bị tác động mạnh như hiện nay.

Trường thọ phải đi đôi với khỏe mạnh và hạnh phúc

Theo các chuyên gia nhân khẩu học, xã hội sẽ ra sao nếu số người thọ trên 100 tăng nhanh, và khi dân số ngày càng lão hóa mạnh, trong khi đó tỉ lệ sinh đẻ lại giảm. Việc chăm sóc người già sẽ ra sao nếu nó vượt qua khả năng của xã hội hiện tại? Zoltan Istvan một nhà triết học kiêm siêu nhân học người Mỹ gốc Hung, tác giả cuốn The Transhumanist Wager cho rằng, nếu chúng ta sống trên 130 năm, xã hội về cơ bản sẽ thay đổi rất lớn, con người sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức về phúc lợi xã hội và hưu trí. Nó vượt qua khả năng của con người nếu duy trì cách quản lý như hiện nay.

Zoltan Istvan đại diện cho cộng đồng “transhumanism” (siêu nhân học), những người tham gia trào lưu này tin rằng, công nghệ có khả năng biến đổi cơ thể và tâm trí con người. Istvan theo đuổi trào lưu này giống như các ứng cử viên tham gia cuộc chạy đua vào Nhà Trắng Mỹ. The Transhumanist Wager được hoàn thành trong 5 năm trong đó Istvan nhấn mạnh đến giấc mơ bất tử và ủng hộ sự phát triển trí tuệ nhân tạo và tin rằng, với sự phát triển của công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ trở thành hiện thực và giúp con người hoàn thành giấc mơ trường sinh bất lão.

Tương lai, tuổi thọ con người sẽ đạt ngưỡng 130

Những giải pháp giúp con người sống thọ hơn?

Theo dự báo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đến giữa thế kỷ 21, số người trên 60 tuổi của thế giới sẽ đạt con số trên 2 tỉ. Để đối phó với thực trạng này, nhiều quốc gia đã áp dụng một số giải pháp tình thế để tái cơ cấu xã hội, tăng tuổi nghỉ hưu, cải tổ chế độ đóng bảo hiểm, cải cách hệ thống chăm sóc sức khỏe. Dù phương án nào thì mục tiêu cuối cùng vẫn là duy trì chất lượng cuộc sống cho con người một cách bền vững thay vì các chi phí chữa bệnh hoặc chăm sóc tại nhà dưỡng lão. Đặc biệt, sử dụng công nghệ cao để nâng cao chát lượng cho người già. Mặc dù không lệ thuộc hoàn toàn vào công nghệ nhưng trong vòng 50 hoặc 100 năm tới, công nghệ được xem “điểm nhấn” để tạo ra sự đồng bộ giữa sức khỏe cơ thể với sức khỏe não bộ, tiêu chí quan trọng để giúp nhóm người siêu thọ sống vui, sống khỏe và hạnh phúc.

Cấy ghép não có khả năng cải thiện trí nhớ cho con người còn exoskeleton (bộ khung xương) có thể tăng cường sức mạnh cho cơ thể, tăng cường đồng bộ sức khỏe thể chất lẫn tinh thần cho con ngườ. Nhờ các thiết bị hỗ trợ, người cao niên vẫn có thể làm được các việc nặng nhọc nhờ cấu trúc robot phức tạp này. Còn cấy ghép não có thể ngăn ngừa suy giảm thính giác và thị giác khi tuổi cao. Ngoài các thiết bị nói trên, việc ứng dụng công nghệ chỉnh sửa gen hoặc cấy ghép nội tạng cũng sẽ được áp dụng. Ví dụ, chỉnh sửa gen hay máu của người trẻ cho người già sẽ có tác dụng làm chậm quá trình lão hóa. Năm 2014, hãng Organovo đã in thành công các mô gan và theo công ty này, trong vài thập kỷ tới, y học sẽ cho ra đời các bộ phận cơ thể quan trọng dạng rắn như gan, tim và thận. Các mô gan sinh học sẽ được Cơ quan Quản lý Thực & Dược phẩm Mỹ (FDA) phê duyệt cho phép sử dụng vào năm 2019.

Tương lai không xa, kỹ thuật ectogenesis được đưa vào ứng dụng để tạo ra em bé bên ngoài tử cung cùng với khả năng tải tâm trí con người lên máy tính hoặc loại bỏ giới tính tự nguyện sẽ hạn chế tình trạng sinh non... Với những tiến bộ này, tỉ lệ tử vong trẻ sơ sinh sẽ được hạn chế và tuổi thọ của con người sẽ được tăng lên đáng kể. Công nghệ cho xã hội lão hóa hiện đang được giới khoa học quan tâm. Một số công nghệ y tế đã giúp con người duy trì sức khỏe thể chất, như RespondWell, sử dụng cảm biến hành vi Kinect giúp người dùng biết được sức khỏe bản thân để tư vấn bác sĩ, lên kế hoạch luyện tập phù hợp, hoặc tai TV Ears cho phép người khiếm thính nghe rõ tivi mà không cần tăng âm lượng hay Liftware, một dụng cụ thông minh hỗ trợ chuyển động và giúp tay bớt run tới hơn 70% giúp người trong cuộc thao tác dễ dàng hơn... Đây là những động lực rất quan trọng giúp giảm bớt gánh nặng trong xã hội lão hóa.

Để kết thúc bài viết và cũng là ý kiến của các các nhà tương lai học, con người đầu tiên sống trên 150 tuổi đã được sinh ra. Nếu điều này là sự thật, tương lai sẽ có thế hệ con người mới, thế hệ của những người siêu thọ. Điều này đồng nghĩa với trách nhiệm và hậu quả. Con người sẽ phải giải quyết đồng bộ những vấn đề phát sinh để chờ đón một cuộc sống siêu dài. Trong khi công nghệ cung cấp nhiều trợ giúp, chính công nghệ lại hoàn toàn phụ thuộc vào cách mà chúng ta khai thác chúng và cách con người giải quyết vấn đề phát sinh liên quan đến tuổi thọ. Nhưng dù sao, ước muốn sống lâu và thịnh vượng của con người vẫn là chính đáng cần được cổ vũ.

BS. BÍCH KIM

(Theo Medicalfuturist- 7/2018)

Bài kiểm tra hố đen đầu tiên trong thuyết tương đối của Einstein

Trong thử nghiệm mới nhất, nhóm các nhà thiên văn học quốc tế sử dụng kính viễn vọng khổng lồ ở Chile để quan sát một ngôi sao khi nó di chuyển xuyên qua trường lực hấp dẫn mạnh của một hố đen.

Họ nhận ra rằng ánh sáng từ ngôi sao đã phát tán mạnh hơn nhờ lực hấp dẫn như trong giả thuyết kinh điển của Einstein. Kết quả trên được công bố trên tạp chí Astronomy and Astrophysics (Thiên văn học và Vật lý học thiên thể).

Ngôi sao trên có tên gọi S2, quay quanh hố đen siêu khối lượng Sagittarius A* với tốc độ 25 triệu km/h. Bước sóng ánh sáng của S2 trở nên dài hơn khi ngôi sao tiến gần tới hố đen ở trung tâm của dải ngân hà. Và xảy ra hiện tượng ánh sáng chuyển sang màu đỏ do lực hấp dẫn.

Sự chuyển vị từ đường quang phổ sang bước sóng dài khi một ngôi sao phát sáng đi qua trường lực hấp dẫn mạnh làm hạt photon của nó mất năng lượng, gây ra đổi màu ánh sáng sang đỏ hơn. Đây là điều đã được Einstein tiên đoán trong thuyết tương đối của ông, và các nhà khoa học giờ đây đã chính xác nhìn thấy hiện tượng đó.

Hương Trà

(theo NBC, euro news)

Công nghệ Spect trong chẩn đoán, theo dõi bệnh ung thư

Phát hiện sớm bệnh và các di căn ung thư

Vào cuối tháng 6 năm nay, Bệnh viện ĐK Đồng Nai đã ứng dụng xạ hình bằng công nghệ Spect (máy chụp cắt lớp đơn photon) trong chẩn đoán, theo dõi bệnh nhân ung thư. BS. Đinh Thanh Bình, Trưởng Khoa Ung bướu - Y học hạt nhân, Bệnh viện ĐK Đồng Nai, cho biết: kỹ thuật Spect là công nghệ y khoa tiên tiến mới được áp dụng ở một số bệnh viện lớn. Để thực hiện điều này, bác sĩ sử dụng các đồng vị phóng xạ (nhập từ nước ngoài) phóng vào trong cơ thể bệnh nhân ung thư. Sau khi tiêm thuốc phóng xạ vào cơ thể, các đồng vị phóng xạ sẽ tập trung vào những tế bào ung thư. Sau đó, hệ thống máy Spect sẽ ghi nhận bằng những hình ảnh cụ thể, từ đó dễ dàng phát hiện ra bệnh nhân ung thư có bị di căn hay không.

Năm 2017, bà N.T.H.H (54 tuổi, ở thị xã Long Khánh) phát hiện bị ung thư vú giai đoạn 2. Kể từ đó, tuần nào bà cũng đến Bệnh viện ĐK Đồng Nai để hóa trị và xạ trị. Cuối tháng 6 năm 2018, bà biết được bệnh viện triển khai kỹ thuật xạ hình bằng công nghệ Spect để phát hiện di căn ung thư nên bà đã chụp xạ hình xương bằng công nghệ này. Bà H. cho biết, tôi được tiêm một lượng phóng xạ vào cơ thể, không cảm thấy đau nhưng phải uống rất nhiều nước, gần 1,5 lít nước. Sau một thời gian chờ đợi, tôi được các bác sĩ đưa đi chụp xạ hình. “Hy vọng kỹ thuật mới này sẽ giúp cho những người mang căn bệnh ung thư như tôi được điều trị hiệu quả hơn, không mang tâm trạng lo lắng như trước nữa”, bà H. mong muốn.

Theo BS. Bình, bệnh nhân sau khi tiêm thuốc đồng vị phóng xạ và được nghỉ ngơi tại một phòng cách ly. Thuốc đồng vị phóng xạ sẽ tập trung vào vùng xương bị tổn thương (do di căn của ung thư). Khoảng 2 - 3 giờ sau, bệnh nhân sẽ được ghi hình bằng máy Spect. Từ đó, có thể chỉ định được ung thư xương, di căn xương, hoại tử xương… qua đó biết được vị trí chính xác để phẫu thuật, lấy mẫu đi thử, đồng thời đánh giá sau một quá trình điều trị”, BS. Bình nói.

BS. Ngô Đức Tuấn, Giám đốc Bệnh viện ĐK Đồng Nai, cho biết: bệnh viện phải mất 2 năm để chuẩn bị từ phòng ốc, trang thiết bị, máy móc cũng như đào tạo nguồn nhân lực. Trước khi đưa vào sử dụng kỹ thuật này đã được Sở Khoa học - Công nghệ kiểm tra để tránh việc rò rỉ phát tán phóng xạ. Với kỹ thuật này giúp chẩn đoán, phát hiện sớm di căn ung thư, từ đó có hướng điều trị chính xác, giúp bệnh nhân giảm được tâm lý lo sợ trước căn bệnh này.

Một bệnh nhân ung thư đang được sử dụng máy Spect để kiểm tra di căn ung thư tại Bệnh viện ĐK Đồng Nai

Nhiều ưu điểm hơn so với phương pháp khác

BS. Đặng Hà Hữu Phước, Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp, Bệnh viện ĐK Đồng Nai, cho biết: kỹ thuật Spect có rất nhiều ứng dụng rộng rãi trong chẩn đoán và theo dõi bệnh ung thư. Đó là giúp phát hiện sớm bệnh ung thư xương nguyên phát và các di căn ung thư vào xương, đánh giá đau xương, chấn thương, viêm nhiễm, hoại tử xương… Ngoài ra, kỹ thuật này còn ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác như đánh giá chức năng tuyến giáp, chức năng sống còn cơ tim…

Theo BS. Bình, khi sử dụng công nghệ Spect sẽ có nhiều ưu điểm hơn hẳn các phương pháp khác. So với các phương pháp như X-quang, CT, MRI, hình ảnh di căn vào xương chưa rõ ràng và mất thời gian. Còn công nghệ Spect sẽ giúp phát hiện các khối di căn ở giai đoạn sớm hơn 6 tháng so với các phương pháp trên, đồng thời giúp bác sĩ đánh giá được hiệu quả cụ thể của việc điều trị qua hình ảnh máy Spect chụp lại. Trước mắt, bệnh viện sẽ ứng dụng trong xạ hình xương, sau đó mở rộng trong xạ hình tuyến giáp, thận và ở tất cả cơ quan khác trên cơ thể người.

Hiện nay, đa số người dân ít khám bệnh định kỳ nên khi phát hiện ung thư thường ở giai đoạn muộn. Do đó, khi các bệnh viện triển khai kỹ thuật ứng dụng công nghệ này sẽ giúp các bác sĩ chẩn đoán, phát hiện, theo dõi và điều trị sớm hơn, góp phần giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên, giảm chi phí, thời gian chờ đợi và đặc biệt góp phần kéo dài sự sống cho bệnh nhân ung thư.

SAO MAI

Biểu hiện và cách phòng ngừa sỏi mật

Nhưng do điều kiện gia đình tôi chưa đi khám được. Vậy xin bác sĩ cho biết biểu hiện và cách phòng bệnh?

Lê Bình (Lạng Sơn)

Sỏi mật là trong lòng ống mật có những viên sỏi nhỏ, to, hay bùn mật ở vị trí trong gan hoặc ngoài gan, ở túi mật. Tùy thuộc vào vị trí sỏi có những biểu hiện khác nhau như: Sỏi đường mật trong gan: triệu chứng chính là xuất hiện cơn đau bụng gan: đau vùng hạ sườn phải lan ra vai phải hoặc xương bả vai. Đôi khi xuất hiện đau cả vùng thượng vị (trên rốn) làm cho lầm tưởng cơn đau của dạ dày. Nếu sỏi ống mật chủ thông thường có 3 triệu chứng rất điển hình tuần tự xuất hiện: Đau bụng; Đau dữ dội ở hạ sườn phải lan ra lưng, bả vai và cả thượng vị (sau đau thường có sốt, xuất hiện sốt nóng và rét run); Tiếp đến là vàng da, vàng mắt, phân bạc màu (có khi phân trắng như phân cò). Nếu sỏi ngã ba đường dẫn mật cũng thường gây nên cơn đau bụng dữ dội và cũng có thể gây tắc mật làm vàng da, vàng mắt, phân bạc màu. Nếu sỏi túi mật và cổ túi mật, bệnh nhân thường đau bụng dữ dội vùng dưới sườn phải.

Tùy từng thể bệnh mà các bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc hoặc phẫu thuật. Tuy nhiên, bệnh nhân bị sỏi mật cần kiêng ăn mỡ, nhất là các loại thịt mỡ động vật như bò, gà, lợn..., uống các loại nước thuốc Nam có tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh như nước khoáng, nước nhân trần, actiso.

Phòng bệnh sỏi mật cần thực hiện khám bệnh định kỳ để kịp thời phát hiện và điều trị các bệnh là nguyên nhân gây sỏi mật như bệnh ở đoạn ruột cuối làm giảm hấp thu muối mật, rối loạn lipid máu; kiểm soát ăn uống chống thừa cân béo phì; tránh ăn chế độ ăn giàu calo; tránh dùng các thuốc oestrogen chữa bệnh cho người có bệnh sỏi mật từ trước; định kỳ 6 tháng/lần tẩy giun, thực hiện ăn chín uống sôi để tránh nhiễm giun.

BS. Nguyễn Tùng